Ṣaaju Eto Ayoka: Hip-Hop De si Japan

Nígbà tí hip-hop gun omi Pasifiki ní àwọn ọdun 1980 níbẹ̀rẹ̀, kò dé gẹ́gẹ́ bí ọjà tí a ti parí ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí àwọn ìkànnì aláìjẹ́wọ́: àwọn fídíò ijó breakdance lórí tẹlifíṣọ̀n alẹ́, àwọn àwo orin àgbékalẹ̀ tí a ń kọjá lọ́wọ́ àwọn agbàwo, àwọn ege àṣà kan tí kò tíì sọ ara rẹ̀ di ẹ̀kọ́ àgbáyé. Japan, pẹ̀lú ìfẹ́kúkúfẹ́ rẹ̀ fún àwọn ìrísí àṣà abẹ́lẹ̀ Amẹ́ríkà àti pẹ̀lú ìṣòro kan náà tí ó ń tẹnumọ́ yíyí ohun tí ó gbà padà, yóò jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ibi tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú ìtàn àgbáyé hip-hop. Ohun tí ó ṣẹlẹ̀ níbẹ̀ ní àwọn ọdún tí ó tẹ̀lé e kìí ṣe àfarawe. Ó jẹ́ ìbáṣepọ̀.

Dide

Ìfẹ́ tí a kọ́kọ́ mọ̀ nípa hip-hop ní ilẹ̀ Japan dá lórí b-boying. Àwọn ẹgbẹ́ kan dìde ní àwọn ọgbà ẹ̀kọ́ àti pápá ibùdókọ̀ ọkọ̀ ojú irin ní Tokyo, tí wọ́n ń dánra wọn lórí àwọn ìdánilójú freezes àti windmills pẹ̀lú ìfaradà tí àwọn ọ̀dọ́ Japan ti ṣe tẹ́lẹ̀ sí rockabilly àti jazz. Ìhùwàpadà tí a rí nínú àṣà yìí, ìfarahàn ara, túmọ̀ láìní àní àǹfààní èdè. O lè wo fídíò VHS kan ti *Wildstyle* kí o sì mọ̀ ohun pàtàkì kan bí o tilẹ̀ kò gbọ́ ọ̀rọ̀ kan.

Ẹ̀kọ́ graffiti tẹ̀lé ìròyìn kan náà. Àwọn ònkọ̀wé aerosol ní Osaka àti Yokohama ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ọ̀nà tí wọ́n fa àwọn fọ́ọ̀mù lẹ́tà ará America, nígbà tí wọ́n ń fi àwọn ohun kikọ kanji àti katakana tí wọ́n jẹ́ onígun-mẹ́rin, èyí tí ó mú kí wọ́n yẹ fún àwọn ọ̀nà wildstyle lẹ́yà. Àwọn ọ̀rọ̀ ìfojúrí náà ni a yá, tí a sì gbòòrò sí àwọn ọ̀nà tí àwọn tí ó ṣẹ̀dá rẹ̀ kò rò rí.

Rapping ni iṣoro tí ó le koko. Èdè kìí ṣe alátẹ̀jáde tí a fi ojú rí, àti àṣà orin hip-hop tí ó dá lórí àwọn ẹ̀yà pàtó ti èdè Gẹ̀ẹ́sì — àwọn àbùdá tí a fi ń tẹnu mọ́ ọ̀rọ̀, agbára ọ̀rọ̀ ẹyọ kan, àti àwọn ìṣe àtijọ́ tí a lè ṣe nípa gbígbé ọ̀rọ̀ kúrò tàbí dídì — tí kò sí nínú èdè Japanese. Àwọn ìgbìyànjú àkọ́kọ́ láti rapping ní èdè Japanese ní àárín ọdún 1980 sábà máa ń jẹ́ pé wọ́n ń rapping ní Gẹ̀ẹ́sì pẹ̀lú ohùn tí ó wúwo, tàbí wọ́n ń lo àwọn ìró èdè Japanese lórí ìlànà Amẹ́ríkà, tí ó ń mú kí èyí kò tẹ́wọ́ gba àṣà méjèèjì.

Idile Onitẹsiwaju

Ẹni tó ju ẹlòmíràn lọ tí ó fi ìbéèrè sí ohun tí hip-hop èdè Japanese lè dún bí gan-an ni Scha Dara Parr, ẹgbẹ́ mẹ́ta tí wọ́n wá láti Tokyo, tí wọ́n gbé orin àkọ́kọ́ wọn jáde ní 1989. Ọ̀nà tí wọ́n gbà ṣe é kò tọ́jú tọ́wọ́: wọ́n fa ìró bíbá ọ̀rọ̀ sọ̀rọ̀ láàrin àwọn èèyàn Tokyo lójoojúmọ́, wọ́n lo ẹ̀fẹ̀ láti pa ìtara tí ó ṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ́, wọ́n sì tọ́ka sí pé bí hip-hop èdè Gẹ̀ẹ́sì ṣe ń fi àrànṣọ ìró ọ̀rọ̀ sọ̀rọ̀ àwọn ọmọ ilẹ̀ Black American hàn, hip-hop èdè Japanese gbọ́dọ̀ fi bí àwọn ọ̀dọ́ Japanese ṣe ń sọ̀rọ̀ lójoojúmọ́ hàn. Àríyànjiyàn náà jẹ́ ti àṣà ju ti èdè lọ. Ó fìdí mulẹ̀.

Tiny Panx ati ECD n ṣiṣẹ lori awọn iṣoro kanna lati awọn igun oriṣiriṣi ni akoko kanna, apakan ninu akojọpọ awọn oṣere ti ko ni iṣọkan ti o wo awọn ọdun akọkọ kii ṣe bi anfani iṣowo ṣugbọn bi iṣẹ iwadi akojọpọ. Awọn ibi isere jẹ kekere, awọn olugbo jẹ ifaramọ, ati ifọwọsowọpọ laarin rap, DJing, ati aṣa ile-iwe Japan ti n gbin ni akoko yẹn ṣẹda awọn ipo ninu eyiti idanwo iṣeṣe ni idiyele ju wiwa lọ. Eyi, ni gbogbo ọna, jẹ ibi iṣere dipo ile-iṣẹ.

Zen-La-Rock, tí ó jáde láti inú àyíká yìí, fi ohun pàtàkì kan hàn: ìmúrasílẹ̀ láti wo ìlànà ìfọ̀ọ́rọ̀ọ́sí èdè Japanese kì í ṣe ìdíwọ́, ṣùgbọ́n bí orísun àwọn àǹfààní ìlù onírúurú. Níbi tí àwọn rapper Gẹ̀ẹ́sì ti lè gbéka lé àwọn sílébù tí a tẹnu mọ́ láti ṣẹ̀dá ìtẹ̀síwájú, àwọn rapper Japanese ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ètò tí a fi wákàtí kà, nínú èyí tí àwọn sílébù ń gbé ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ dọ́gba. Ìyàtọ̀ yìí béèrè fún àtúntò ìpìlẹ̀ nípa bí ìṣàn-ọ̀rọ̀ ṣe lè ṣiṣẹ́, àti pé àwọn ọ̀mọ̀rin tí ó ṣe é lọ́nà àṣeyọrí ṣẹ̀dá ohun tuntun gidi.

Zeebra ati Ijoba Alagbada

Bí àpapọ̀ àkọ́kọ́ náà jẹ́ àwọn tí wọn kò gbọn síta, ohun tí ó yí padà ní àárín ọdún 1990 ni àǹfààní ìdàgbàsókè. Àwo orin *Final Weapon* (1995) ti King Giddra ni wọ́n fi ń ṣe àkàpò bí i ààlà iṣẹ́ títóbi, àti pẹ̀lú ìdí tí ó dára: ó fi hàn pé orin hip-hop ti ilẹ̀ Jẹ́páànù lè jẹ́ ti ètò tí ó múná àti èyí tí ó lówó ní àkókò kan náà, pé àdánwò àwọn akọrin abẹ́lé ti gbé èdè kan jáde tí ó lè dé ọ̀dọ̀ àwọn olùgbọ́ tí ó sẹ́yìn àwọn àkọ́kọ́. Zeebra, gẹ́gẹ́ bí i mẹ́ńbà ẹgbẹ́ yìí àti lẹ́yìn náà gẹ́gẹ́ bí akọrin adá, di olórí ọ̀nà nínú ìtànkálẹ̀ yìí.

Iṣẹ́ àkọ́kọ́ rẹ̀ tí a pe àkọlé rẹ̀ ní *Ìtàn Zeebra* jáde ní ọdún 1998, tí ó sì tà ní àwọn nọ́mbà tí a kò lè ronú rẹ̀ ṣáájú ọdún mẹ́wàá. Ètò orin náà fara wé àwọn àpẹẹrẹ ará Amẹ́ríkà — ìró orin ti New York ní àárín ọdún 1990 ni a gbọ́ kedere — ṣùgbọ́n ìkígbe orin náà jẹ́ ti ara ilẹ̀ Japan ní dandan, kì í ṣe ní ọ̀nà àwòrán tàbí ẹ̀wù, ṣùgbọ́n ní ọ̀nà ìgbéléwọ́n pé wọ́n fi èdè náà ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ ìró rẹ̀, dípò kí wọ́n fipá mú u wọ inú àwọn àgbékalẹ̀ àwọn mìíràn. Ohun tí Zeebra mọ̀, tí àwo orin náà sì fi hàn ní gbogbo ibi, ni pé òótọ́ nínú hip-hop kì í ṣe ìpìlẹ̀ ìdìbà àgbègbè, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìfaramọ́ gidi sí ìlànà náà. O jẹ́ òótọ́ nígbà tí a bá ti gba ìlànà náà sínú ní gidi, tí a sì tì í sí ibi tuntun.

Ìtàn Zeebra jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn àpẹrẹ tí ó ṣe kedere jù lọ nínú bí hip-hop ṣe ń gbilẹ̀ káàkiri ayé: kì í ṣe nípasẹ̀ àtúnṣe tàbí ẹ̀dà—ṣùgbọ́n nípasẹ̀ ìmúdàgbà àṣà gidi, níbi tí fọ́ọ̀mù náà ti ń jẹ́ àyẹ̀wò nípa kíkíkorò lòdì sí àyíká tuntun títí tí yóò fi di ohun tí ó jẹ́ ti àdúgbò. Ìbéèrè pé kí ni ó mú hip-hop jẹ́ gidi lóde èdè Amẹ́ríkà (tí ó ṣì ń jẹ́ àbáwọ́n ní ìlú bíi Èkó, London, àti Seoul) rí ìdarí ọ̀làwọ́ nínú ìtàn Japan, àti pàápàá nínú ohun tí Zeebra àti àwọn alábàṣiṣẹpọ̀ rẹ̀ kọ́ jáde lórí àwọn ẹ̀wádún mẹ́wàá.

Iwúkẹ́ rẹ̀ ní gbangba àti ìbàsọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀tá láàrín ọdún 2000 jẹ́ kí ó jẹ́ ènìyàn tí kò rọ̀ — akọrin hip-hop kan tí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí aṣojú fáwọn ẹlẹ́yà asọ̀rọ̀ ní ti gidi, tí ń ṣe àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tí ń tọ́jú ìtàn orin àti ìmọ̀ ẹ̀sìn pẹ̀lú ìmọ̀ọ́kà ìṣirò. Èyí jẹ́ apá kan ti ìwà rẹ̀, ṣùgbọ́n ó tún ṣàfihàn ipò pàtó tí hip-hop Japanese gbé: àṣà kan tí ó ní láti máa dá ìdáláre ìtumọ̀ rẹ̀ lójú àwọn tí ń ṣiyèméjì, àti pé àwọn tí ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀ ti mú àwọn ìpèsè tí ó ṣe kedere àti tí ẹ̀mí ara wọn sọ̀rọ̀ lórí ohun tí wọ́n ń ṣe àti ìdí rẹ̀.

Èdè gẹ́gẹ́ bí i Ilé

Ninu gbogbo awọn italaya igbekale ti Japanese gbekalẹ si hip-hop, irawọ ohun-igbọnrin ni o yẹ akiyesi pataki. Japanese jẹ ede ti o ni irawọ ohun-igbọnrin, eyi ti o tumọ si pe irawọ ohun ti ọrọ kan ṣe ipa lori itumọ rẹ ni awọn ọna ti o le yipada labẹ titẹ ti arin gbigbe orin. Awọn akọrin-ọrọ Gẹẹsi le ṣe idamu ilana iṣe-ọrọ fun ipa onirin laisi iyipada itumọ ọrọ; awọn akọrin-ọrọ Japanese wa ninu eewu idamu itumọ ti wọn ba yapa si awọn ilana irawọ ohun-igbọnrin adayeba. Awọn akọrin-ọrọ ti o kọja eyi ni aṣeyọri ṣe bẹ ni apakan nipasẹ yiyan ọrọ-ọrọ ni iṣọra ati ni apakan nipasẹ didagbasoke awọn ṣiṣẹ orin ti o ṣiṣẹ pẹlu orin adayeba ede naa dipo jija lodi si.

Iṣẹ́ ọnà tí ó wà nínú rẹ̀ jinlẹ̀ ju ìpinnu ìmọ̀-ẹ̀rọ lọ. Nígbà tí Dabo tàbí Utamaru ti Rhymester ń kọ ẹsẹ kan, àwọn ìpinnu tí wọ́n ń ṣe jẹ́ ìpè, ìtumọ̀, àti àṣà ní àkókò kan — ìpinnu nípa àwọn ọ̀nà èdè Japanese tí wọ́n lè máa lò, bóyá wọn ó lo àwọn ipele ìbọ̀wọ̀ tí ó sàmì sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ Japanese ti ojoojúmọ́, bí wọ́n ṣe lè lo àwọn ọ̀rọ̀ àyálò, àti bí wọ́n ṣe lè lo ìtumọ̀ tí a ṣe kúnnú tí kanji ń gba ààyè. Ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan ń gbé ẹrù tí ó wúwo ju ti ẹgbẹ́ rẹ̀ ní èdè Gẹ̀ẹ́sì lọ, ó ń ṣiṣẹ́ nínú èdè kan níbi tí ìyàtọ̀ láàárín ọ̀rọ̀ tí a kọ àti tí a sọ jẹ́ ohun tí ó ní ìtumọ̀.

Rhymester, tó dá ní 1989, tí wọ́n sì di ọ̀kan lára àwọn ẹgbẹ́ tó dára jù lọ nínú ìtàn orin náà, mú kí ìdíǹdùnnú yìí ṣeé gbọ́ lọ́nà tó ń fúnní ní èrè fún ẹni tó ń tẹ́tí sílẹ̀ dáradára. Àwọn ọ̀rọ̀ inú orin wọn ń ṣiṣẹ́ bí ìwé lítírésọ̀ lọ́nà tí àwọn agbàwí hip-hop ti ń sọ fún orin náà, ṣùgbọ́n ó rọrùn láti fihàn ní èdè Japanese, níbi tí àṣà ìwé lítírésọ̀ ti fún àwọn ọ̀rọ̀ ní àwọn ìpele ìtàn tó lè mú kí wọ́n ṣiṣẹ́ tàbí dídà sílẹ̀ fún èrè. Olùgbọ́ tó ń lo èdè Gẹ̀ẹ́sì kò lè ní ìmọ̀ ní kíkún, ṣùgbọ́n wíwà rẹ̀ ṣe àpẹrẹ ìrísí orin náà pàápàá láti ìta.

Iwa Ifowosowopo

Ọkan nínú àwọn ẹ̀yà ètò tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú àgbègbè orin hip-hop ti Japan bí ó ti ń dàgbà láti àwọn ọdún 1990 ni bí wọ́n ṣe tẹ̀lé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ju ìdíje lọ. Èyí kò jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀ — àríyànjiyàn wà, àwọn ẹgbẹ́ pínyà nítorí ìyàtọ̀ nínú̀ ìṣe, ìṣèlú ilé-iṣẹ́ àwo-orin ṣẹ̀dá àwọn ìdàrúdàpọ̀ tí ó mọ̀ — ṣùgbọ́n ọ̀nà tí ó gbawájú jùlọ ni ìfọwọ́sowọ́pọ̀. Àwọn olórin ń fara hàn nínú àwọn àwo-orin ara wọn, àwọn ẹgbẹ́ ń fi ìṣọ̀kan tòótọ́ hàn láàrin àwọn ìyàtọ̀ ìṣe, àti èrò pé iṣẹ́ àgbélédìí ti dídásílẹ̀ hip-hop ti Japan ṣe pàtàkì ju kòríkò kọ̀ọ̀kan lọ ni ó ṣe ìgbékalẹ̀ bí àwọn ìbátan ṣe ń kọ́.

Ọ̀nà tí àwọn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ wọ̀nyí fi ṣe àwòkọ́ṣe dá lórí ìgbẹ́kẹ̀lé, fi àyè pàtàkì sí pápá tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ láìfi èrè ara ẹni jẹ, wọ́n sì kọ̀ láti gbàgbọ́ nínú ọ̀rọ̀ òwò. Èyí di ogún àṣà tí ó ṣe àwọn ìran tó tẹ̀lé e, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìkólò òwò ń le sí i, tí orin sì di ohun tí àwọn ilé-iṣẹ́ agbórin tó tóbi lè mọ̀. Àwọn akọrin tí wọ́n dìde ní àwọn ọdún 2000, ní àyè tí hip-hop ti fìdí múlẹ̀ dípò kó jẹ́ ohun tuntun tí ń jagun, ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ ìlànà ìwòye tí àwọn àgbààgbà ti dá sílẹ̀, tí wọ́n sì fìdí múlẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ìpinnu tí ó jẹ́ aláìlógún ní ọ̀nà ìṣirò déédé.

Àwọn ìtumọ̀ àgbáyé

Ìtàn àwọn ará Japan ṣe pàtàkì sí ìtàn hip-hop àgbáyé fún àwọn ìdí tí ó tayọ̀ ilẹ̀ Japan. Ó mú ìwé ìròyìn tí ó kúnjú gbòrò kan wá nípa bí oríṣi káọ̀la ṣe ń rìn kiri tí ó sì ń yí padà, ó sì ń dá àwọn àròsọ kan tí ó sábà máa ń dari àwọn ìjíròrò nípa ìkórajọ àṣà àgbáyé yí.

Ìwòran àkọ́kọ́ tí ó sọ̀rọ̀ rírú ni pé, ìdàgbàsókè àgbáyé túmọ̀ sí ìmú-ara-wá-sí-ara-Amẹ́ríkà — pé nígbà tí àwọn ìrísí àṣà Amẹ́ríkà bá tàn kálẹ̀, ohun tí ó tàn kálẹ̀ jẹ́ àkóónú Amẹ́ríkà tí ó wọ aṣọ àdúgbò. Ẹ̀kọ́ Japan fi hàn pé, ohun tí ó tàn kálẹ̀ gangan jẹ́ àwọn ìlànà àti iye àṣà tí àwọn òṣèré oríṣiríṣi lè gbà wọlé pátápátá. Orin tí ó jáde wá kì í ṣe orin hip-hop Amẹ́ríkà tí a túmọ̀; ó jẹ́ orin hip-hop ti Japan, tí ó ní ìlànà tirẹ̀ àti ìbáṣepọ̀ tirẹ̀ pẹ̀lú àwùjọ tí ó ṣe é.

Ìgbà kejì tí ó ń ṣòro ni pé, òtítọ́ jẹ́ ohun tí a fi ṣe sílẹ̀ tí ó so mọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀. Hip-hop ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni àwọn àgbègbè pàtó dá, tí wọ́n ń dáhùn sí àwọn ipò ìtàn pàtó, àti pé ìpilẹ̀ṣẹ̀ yẹn jẹ́ gidi, ó sì ṣe pàtàkì. Ṣùgbọ́n ìtàn tí ó tẹ̀lé fọ́ọ̀mù náà fi hàn pé a tún lè da òtítọ́ sí tuntun nínú àwọn àyíká tuntun nígbà tí ìfararora bá jẹ́ òótọ́. Zeebra kò ní òtítọ́ nítorí pé ó ń fara wé àpẹrẹ ará Amẹ́ríkà; ó ní òtítọ́ nítorí pé òun àti àwọn alábàṣiṣẹpọ̀ rẹ̀ fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àdéhùn ṣe fún ọdún mẹ́wàá tí a nílò láti jẹ́ kí orin náà sọ̀rọ̀ ní èdè tuntun, nínú ṣíṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n ṣàwárí ohun tí èdè náà lè ṣe.

Àròyá kẹta ni pé àṣeyọrí tí kò tóótun túmọ̀ sí ìbàjẹ́. Àṣeyọrí tí orin hip-hop ilẹ̀ Japan kó nípìn lásìkò 1990 sí 2000, a máa ń ka sí àṣeyọrí tí kò ní agbára gidi bíi tẹ́lẹ̀. Òtítọ́ gidi ni pé ìṣẹ̀lẹ̀ náà pọ̀ ju. Àwọn akọrin tí wọ́n dé ọ̀dọ̀ àwọn tí ń gbórin lọ́pọ̀lọpọ̀, wọ́n máa ń mú ẹ̀mí àdìẹ̀ ti ètò àdágún pẹ̀lú wọn. Àti pé, ètò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó wà nínú iṣẹ́ náà jẹ́ kí wọ́n lè kojú àwọn nǹkan tó lè ba iṣẹ́ jẹ́ ti wọ́n bá ń fojú ara rẹ̀ wò. Ohun tí ó bàjẹ́, tí kò le yẹ́, ni ìmọ̀lára àti òmìnira tó wà ní àkókò àkọ́kọ́. Ohun tí ó wáyé ni pípọn ọ̀nà láti bá àwọn ènìyàn ilẹ̀ Japan tí wọ́n pọ̀ sọ̀rọ̀, àti láti fi àwọn ìlànà tí àwọn tó kọ́kọ́ gbé orin yìí dàgbà mọ̀.

Àwòkà, nígbà tí ó dé, ti ara Japáànù.