*Illmatic* ní Ọgbọ̀n Ọdún: Bí Nasir Jones ṣe Dapọ̀ Àgbáyé Sínú Orin Mẹ́sàn-án
Ọgbọ́n ọdún lẹ́yìn tí wọ́n tú jáde, *Illmatic* ṣì jẹ́ àríyànjiyàn tí ó ṣe kedere pé hip-hop jẹ́ ìwé-ẹ̀kọ́. Kì í ṣe orin tí ó ní ànímọ́ ìwé-ẹ̀kọ́ nìkan, ṣùgbọ́n iṣẹ́ tí ó le gba irú àdììpo kan náà, ọ̀rọ̀ inú, àti ìṣe pàtàkì tí à ń béèrè lọ́wọ́ àwọn ìtàn kúkúrú tí ó dára jù. Nasir Jones jẹ́ ọmọ ogún ọdún nígbà tí àwo náà jáde. Ó ti lo àwọn ọdún tí ó tẹ̀lé e láti gbé inú orúkọ tí ó gbajúmọ̀, àti bẹ́ẹ̀ náà, sí iye tí ó yàtọ̀, gbogbo ẹni tí ó bìkítà nípa orin náà.
Àdúgbò gẹ́gẹ́ bí Agbáyé
Ìṣọ̀kan àwọn olóyè lórí *Illmatic* kára kíákíá, kò sì yí padà pupọ́ láti ìgbà náà: ó jẹ́ àwo-orin pípé, tàbí kò fi bẹ́ẹ̀ jìnnà tí ìyàtọ̀ náà kò fi ṣe pàtàkì. Ohun tí ó sọnù nínú ìṣọ̀kan yìí ni bí iṣẹ́ àgbàyanu tí ó fi jẹ́ nítòótọ́. Jones kò ṣe àwo-orin nípa ìfẹ́ ọkàn, tàbí ìfàmọ́ra àgbàláyé, tàbí ayọ̀ àṣeyọrí. Ó ṣe àwo-orin nípa ibùgbé pàtó kan nínú ìlú pàtó kan ní New York lákòókò pàtó kan tí aṣetìgbà-èèpo-ọrọ-ajé, ó sì ṣe é pẹ̀lú èrò pé ìsọkúnkún wọ̀nyí tó, pé àdúgbò ti di gbogbo àgbáyé.
Àbájáde yẹn yẹ̀ sí fífi ìdákẹ́jọ́ẹ́, nítorí kò hàn gbangba ní 1994. Ọ̀nà tí orin rap ti gbajúmọ̀ lọ́dún náà fà sí ìwé-ìtàn tó pọ̀ jù lọ tàbí ìrọ̀rùn tó ń gbéni ró. Jones kò yan èyí kankan. Àwọn olórin tó kó jọ — Large Professor, Q-Tip, Pete Rock, DJ Premier, àti L.E.S. — ní ìmọ̀lára kan: ẹ̀kọ́ tó péye àti ọ̀rọ̀ tó kún fún ìtumọ̀, pẹ̀lú ànfàní jíjin lórí iṣẹ́-ọwọ́. Àbájáde ni àwo-orin kan tó dún, tó sì ń dún bí ẹni pé ó jẹ́ ètò tí pa, tó pé, tó sì pẹ́.
Orin Mẹ́wàá, Ọ̀sẹ̀ Mẹ́tàlélógún Ìṣẹ́jú
Àwo orin náà kúrú. Ẹ̀dà tó wọ́pọ̀ jẹ́ orin mẹ́sàn-án lẹ́yìn ìfihàn kúkúrú náà, gbogbo rẹ̀ sì kò ju ogójì ìṣẹ́jú lọ. Ìdínkù yìí jẹ́ ìpinnu, ó sì jẹ́ ìpinnu tí ó tọ́. Kò sí àbùkù́, kò sí àárín orin tí ó pẹ́ jù, kò sí orin tí ó wà láti ṣe ìgbòkègbodò fún orin àdádháró kan tàbí láti fi hàn bí a ṣe lè kópa. Orin kọ̀ọ̀kan ti lérí ipò rẹ̀.
Itẹlera naa yẹ ki a ṣe akiyesi. "The Genesis" bẹrẹ pẹlu ohun ti a gbe lati inu *Wild Style*, ami kan ti iran ati àyíká. "N.Y. State of Mind" tẹle, ati pe o jẹ aarin agbara ti igbasilẹ naa, orin ti ohun gbogbo miiran n yipo. Ni akoko ti "Memory Lane (Sittin' in da Park)" han ni orin karun, awo-orin naa ti fi kókó ẹdun rẹ mulẹ tobẹẹ ti iṣipaya ibatan ti orin yẹn ṣe kika bi itusilẹ dipo iyapa.
“One Love,” ti a kọ si awọn ọrẹ ti o fi ẹwọn han, ni orin ti o yatọ julọ ninu àwo orin naa — lẹta kan ti a ka soke lori orin, ti o sunmọ ọrọ sisọ ninu ikọwe rẹ. “The World Is Yours” ni iwontunwọnsi rẹ, ti o ni ẹdun ati ifẹsiwaju nigbakan, akọle naa jẹ sita lati *Scarface* ti a ṣe atunto kii ṣe bi irokeke ṣugbọn bi ayanmọ ti o ni ipọnju. “Illmatic,” orin ipari, pari awọn nkan laisi ipinnu. Ko si akopọ. Aye ti àwo orin naa kọ wa ni sisi.
Ohun tí ó ṣe ẹ̀mí afẹ́tí sí orin náà lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ni bí ó ṣe kéré sí ìgbéga. Orin náà gbà ọ́ lọ́wọ́, ṣùgbọ́n ó gbà ọ́ lọ́wọ́ lọ́nà tí ó yàtọ̀ sí ti orin pop, nípasẹ̀ àkójọpọ̀ àti àlàyé ju ìtúnsọ lọ. O rántí àwọn ìlà. Gbogbo ẹsẹ.
Awọn ẹya ara-ẹrọ ti ijabọ opopona
Jones ṣàpèjúwe ọ̀nà rẹ̀ lórí *Illmatic* gẹ́gẹ́ bí sinimá. Ọ̀rọ̀ náà ni wọ́n ń lò lọ́nà tí kò péye nínú ìfọkànsìn orin, ní ọ̀pọ̀ ìgbà ó túmọ̀ sí ohun tí ó hàn kedere tàbí àyíká, ṣùgbọ́n níhìn-ín ó ní ìtumọ̀ ìmọ̀ṣẹ́ kan pàtó. Àwọn ẹsẹ orin náà ni wọ́n ṣàtúnṣe. Àwọn iṣẹ́lẹ̀ gé jáde láti inú ilé sí ìtà pẹ̀lú, láti inú ìrántí sí àsìkò ìṣíkú, láti ẹni kẹta sí ẹni kìíní, lẹ́ẹ̀kan nínú ẹsẹ kan ṣoṣo. Olùgbọ́ ni a ń béèrè láti tọpasẹ̀ àwọn ìyípadà wọ̀nyí, àti títọpasẹ̀ wọn jẹ́ apá kan nínú ìgbádùn.
Aṣà tí èyí sún mọ́ jù lọ kì í ṣe fíìmù ṣùgbọ́n ìtàn kúkúrú. Raymond Carver. Donald Barthelme, ní àwọn ìkọ̀wé rẹ̀ tí ó sún mọ́ ìṣẹ̀lẹ̀. Akéwì Gwendolyn Brooks. Ohun tí àwọn òǹkọ̀wé wọ̀nyí pín pẹ̀lú Jones ni òye pé ìpínkúrú kì í ṣe ìrọ̀rùn, pé sísọ nǹkan sílẹ̀ lè túmọ̀ sí fífi púpọ̀̀ sí i. Ọ̀rọ̀ gbajúmọ̀ láti "N.Y. State of Mind" — "Mi ò sùn, nítorí oorun jẹ́ ibàtàn ikú" — kì í ṣe orin tí ó jàǹfààní láti gbòòrò sí i. Ó ti pé tán, gẹ́gẹ́ bí ìparí ọ̀rọ̀ tí ó dára ṣe pé tán.
Àwọn orin inú àwo náà tún jẹ́, ní àwọn ọ̀nà tí a kò mọyì rẹ̀ dáadáa nígbà náà, awàdà. Kì í ṣe awàdà ẹlẹ́yà, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ojú wo àyíká gangan ní àwọn ọ̀nà tí ó ń mú ìdánimọ̀ wá, àti láti inú ìdánimọ̀, ohun tí ó dàbí ẹ̀rín. Ẹ̀rín náà gbẹ, ó sì wá láti inú àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ìwà àwọn ènìyàn, àwòrán ẹ̀gbẹ́, àti ìjíròrò tí a gbọ́ níkángun. Ó ń dí àwo náà lọ́wọ́ láti bọ́ sínú òkùnkùn tí yóò dín àwọn olùgbọ́ rẹ̀ kù, tí yóò sì dín òtítọ́ rẹ̀ kù.
Awọn awo-orin diẹ ni eyikeyi iru orin ṣe akoso ohun orin yii deede. Jones kò ṣe ìfararora rara, kò sì ṣe àwòrán osì lọ́nà tí yóò jẹ́ kí olùgbọ́ náà bọ́ lọ́wọ́ ẹ̀bi. Inúnibíni ayé tí ó ṣàpèjúwe wà nítorí pé ó jẹ́ gidi, kì í ṣe nítorí pé a ti ṣe àkóónú rẹ̀ nípa ọ̀nà ìmọ̀lára pàtó kan tí ó mú kí ó dàbí ààbò láti gbà.
**Gbigbe *Illmatic* Sinu Aṣa**
Fífi *Illetic* sí inú ìtàn hip-hop New York nílò ìṣọ́ra. Ó dé ní àkókò kan tí a ń ṣàlàyé ìtàn yẹn, kì í ṣe àjogúnbá. Àwọn ará Bronx ti gbé ìpìlẹ̀ ọ̀rọ̀ orin náà kalẹ̀ ní òpin ọdún 1970. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1990, ibi tí agbára gúnlẹ̀ ti yípadà sí orin New York tí ó gbòòrò, tí àwọn àyíká àyíká àwọn àgbègbè àti ipò ọrọ̀ ajé tí ó tẹ̀lé ìparun ilé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ìlú náà ní ọdún mẹ́wàá tí ó kọjá nípa lórí rẹ̀. Jones ń ṣiṣẹ́ nínú àyíká yẹn, ṣùgbọ́n *Illetic* tún kúrò nínú rẹ̀. Orin náà dákẹ́ jù lọ ju ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun tí ó yíká a, ó sì dẹ̀ sí i sí inú, kò fi bẹ́ẹ̀ ní ìfẹ́ sí ìran.
Ilana Ṣiṣẹ́ Orin
Ìṣe ìtọ́jáde ni ìpìlẹ̀ fún ipa yìí. Àwo orin náà fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ tẹ̀ lé àwọn àpẹrẹ jazz àti soul, àti pé àwọn ìlù rẹ̀ tí kò yára tàbí lọra fún ààyè àwọn ọ̀rọ̀ inú orin láti mí dáadáa láìsí dídi wọn dánu. Àdàpọ̀ ìró ìsàlẹ̀ jẹ́ àìmọ́ pátápátá, ó gbóná ju bí ó ṣe le lọ, tí ó mú kí ìró náà má ṣe hàn bí alágbára, àní nígbà tí àkóónú rẹ̀ bá le. Ìbànújẹ́ tí ó wà nínú ohùn kékeré ń gba gbogbo orin tí ó sún mọ́.
Eyi kii ṣe airotẹlẹ. Awọn olupilẹṣẹ ti Jones ṣiṣẹ pẹlu wọn jẹ diẹ ninu awọn ọlọgbọn imọ-ẹrọ julọ ninu orin ni akoko yẹn, ati awọn yiyan ti a ṣe ni a ṣe akiyesi daradara. Awọn ilowosi DJ Premier, "Memory Lane" ati "Represent," ni irisi kan pato: eruku, die-die labẹ omi, bi enipe awọn ohun naa ni a nṣa kuku ju kiko lọ. "The World Is Yours" ti Pete Rock ṣe aṣeyọri nkan ti o yatọ, ṣiṣi ninu eto ti o gbe igbasilẹ ireti orin ga. Large Professor, ẹniti o ṣe agbejade "N.Y. State of Mind," loye pe orin iduro naa nilo lati ni rilara ti ko ni idaduro, ati pe o ri bẹ.
Ohun ti Agbaye Gbọ
Ipa ti awo-orin yii kó lórí orin hip-hop tó tẹ̀lé e jẹ́ ohun tí a ti kọ̀wé sílẹ̀ dáadáa, ṣùgbọ́n ó yẹ kí a ṣàlàyé rẹ̀ lásán. Àwọn ipa tó ṣe pàtàkì jùlọ ni ti ìgbékalẹ̀ rẹ̀. Ọ̀nà tí a fi ń gbé awo-orin kúkúrú jáde, dípò kí a fi àfikún kùnà kó tó di àádọ́rin ìṣẹ́jú láti fi dáye compact disc, di ohun tí a lè mọ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i lẹ́yìn *Illmatic*. Ọ̀nà tí a fi ń fi ibùgbé pàtó sínú orin, níbi tí àdúgbò pàtó ti jẹ́ kókó tí a ń sọ̀rọ̀ lé lórí dípò kí ó jẹ́ àfikún, di àwòkọ́ṣe. Ọ̀nà tí a fi ń gbé orin Jazz sínú iṣẹ́, tí a fi ń ṣe àfihàn ìmọ̀lára dípò kí ó jẹ́ àfọ̀rí, tàn kálẹ̀ láti inú awo-orin yìí àti àwọn tí wọ́n jọ rẹ̀.
Ní àfikún sí ìrísí, *Illmatic* gbé ìpele ìṣòro kan kalẹ̀. Ó fi àríyànjiyàn hàn, pẹ̀lú àṣeyọrí, pé a lè ṣe ìdájó orin rap ní àmúṣẹ kan náà pẹ̀lú àwọn ohun ìdánilójú òǹkàwé: ìbáramu inú ara, ìmúra àti ìtọ́jú, òtítọ́ inú ìmọ̀lára. Àríyànjiyàn yìí ti wáyé tẹ́lẹ̀, ṣùgbọ́n kò fi bẹ́ẹ̀ ní ẹ̀rí lọ́pọ̀lọpọ̀.
Àbájádé Tó Pẹ́ Tó
Iṣẹ́ Jones lẹ́yìn *Illmatic* kò tẹ̀ lé ara rẹ̀, àti pé àìtẹ̀léra yìí ti di apá kan ọ̀rọ̀ tí wọ́n ń sọ nípa álbùúmù náà. *It Was Written*, tó tẹ̀lé e ní 1996, ṣe àwọn àdínkù ìṣòwò pàtàkì. Àwọn àkọsílẹ̀ tó tẹ̀ lé e yàtọ̀ síra ní ìwọ̀n àti èròǹgbà. Kò sínú wọn kankan tó bá ìkọ̀kọ̀ akọ́kọ́ mu, àti pé ìjíròrò àríyànjiyàn lórí Jones kò tíì yà sọ́tọ̀ pátápátá lọ́wọ́ òtítọ́ yìí.
Eyi, ni awọn ọna kan, kò tọ́. Olórin kan tí ó ṣe ohun pípé kan ti ṣe ohun pípé kan ju èyí tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ẹnikẹ́ni lọ. Ìrètí pé a lè tún *Illmatic* ṣe tàbí kí ó tún ṣẹlẹ̀ fi òye àìpé hàn nípa ohun tí àwo-orin náà jẹ́, èyí tí kì í ṣe ìlànà ṣùgbọ́n ìkóríra ẹlẹ́yọ̀ọ̀kan: ti ibi kan pàtó, àsìkò kan pàtó, àwọn alábàṣiṣẹ́pọ̀ kan pàtó, àti olórin kan tí, ní ogún ọdún, ń ṣiṣẹ́ ní ààyè gbòǹgbò ti ẹ̀bùn rẹ̀.
O tun ṣe pataki lati ṣakiyesi pe ojiji gigun ti igba akọkọ ko ti dí Jones lọwọ lati ṣe iṣẹ alarinrin. *Stillmatic* ni ọdun 2001 ni diẹ ninu awọn kikọ rẹ ti o munadoko julọ. *Life Is Good* ni ọdun 2012 ṣe afihan iru iṣakoso ihuwasi ti o yatọ. Awọn igbasilẹ wọnyi ko yi ohun ti *Illmatic* jẹ pada, ṣugbọn wọn ṣe idiju itan-akọọlẹ ti olorin ti a ṣalaye patapata nipasẹ aṣeyọri akọkọ kan.
Ọdun Mẹta-ọdun
Kí ni ó túmọ̀ sí fún àwo-orin kan láti di ọgbọ̀n ọdún? Fún àwọn àwo-orin kan, ọdún ìrántí jẹ́ ohun tí ó ń mú ìrètí wá, àsìkò láti rántí ibi tí o wà nígbà tí o kọ́kọ́ gbọ́ rẹ̀. *Illmatic* ti pẹ́ tó fún èyí, ṣùgbọ́n kò darúgbó lọ́nà tí àìrántí ń béèrè. Ó ṣì ń dún bí ti ìsinsìnyí, kì í ṣe nítorí pé ó ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ìlànà ìṣèjáde tí ó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ — kò ṣe bẹ́ẹ̀, ní pàtàkì — ṣùgbọ́n nítorí àwọn ìṣòro tí ó ń sọ̀rọ̀ kò tíì yanjú. Àwọn Ilé Queensbridge ṣì wà. Àwọn ipò tí Jones ṣàpèjúwe ní 1994 kì í ṣe ohun àrà. Wọ́n jẹ́ ohun ìpilẹ̀ṣẹ̀.
Igbádùn aṣojú álbùm náà kì í ṣe ẹ̀rí pé ó jẹ́ ohun tí kò ní àkókò ní ọ̀nà tí ọ̀rọ̀ náà fi jẹ́ pẹ̀lẹ́. Ó jẹ́ ẹ̀rí pé ipò tí ó ṣẹ̀dá rẹ̀ ń bá a lọ, àti pé Jones rí ọ̀nà kan tí ó bá àwọn ipò yẹn mu. Ọ̀nà náà dúró nítorí pé òtítọ́ ń dúró.
Ọgbọ̀n ọdún lọ́tìí, tí orin bá sí ní ọ̀nà tí a lè gbọ́, ẹnìkan yóò kọ àpilẹ̀kọ ọdún àjọyọ̀ mìíràn. Wọn yóò ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkíyèsí kan náà tí a ṣe níhìn-ín. Wọn yóò ṣàkíyèsí ìmuwá-ẹ̀dùn, ìfinjú, ìṣàgbéjáde rẹ̀, bí àwo-orin ṣe sọ ilé ìgbé àwọn tálákà di agbáyé. Wọn yóò sì tọ̀nà, gẹ́gẹ́ bí alárìíwísí ti tọ̀nà nípa àwo-orin yìí láti 1994. Àwọn ohun kan kò nílò ìwárí. Wọ́n nílò kí wọn padà wá sórí wọn nìkan.
Pín
Wọlé láti darapọ̀ nínú ìjíròrò. Wọlé
Kò sí ọ̀rọ̀ sílẹ̀. Jẹ́ àk ọ́kọ́ láti pín èrò.
