Awọn Ọmọbinrin Kilimanjaro: Miles Davis ati Ọgbọ́n Iyipada Ti O Ṣe Pàtàkì

Fírò àwòn ohun èrè sínú ilé iṣẹ́ iwé-kikọ kan ní New York, Okudu 1968. Miles Davis jókòò pẹ̀lú ẹgbẹ́ kan t’ó ti lo ọdún mẹ́ta láti kọ́ ọ̀kan nínú àwọn èdè ìjọṣepọ̀ t’ó mọ́ àgbálá julọ̀ nínú ìtàn iṣẹ́ àdánìsì. Nígbà t’ó fi dí Oṣù Kẹ̀sán ọdún kan nàà, méjì nínú àwọn akọ́rin wọ̀nyí kò ní wà mó — wọn kò rọ́pò wọn nítorí pé wọn kùnà, ṣùgbọ́n nítorí pé ǹkan kan nínú orin náà ti bẹ̀rẹ̀ sí fi agbára kọlú ògiri ohun t’èdè náà lè ṣe. Iwé-orin tí ó ṣe àkọs𝑖́lẹ̀ ìrìn-àjò yìí, *Filles de Kilimanjaro*, kì í ṣe àkíyèsí ìyipadà láàrin àwọn iṣẹ́ àgbálá. Ó jùlọ̀ jẹ́ iṣẹ́ àgbálá tí ìbèǹláàrin — àkọs𝑖́lẹ̀ tí òṣèmíǹdà ìdáá tí a lè gbọ́, àti ọ̀kan nínú àwọn ǹkan tí ó lè kọ́ni nípa iṣẹ́-ọwọ́, tí ẹnikẹ́ni t’ó fi òkàn rẹ̀ sí iṣẹ́ ìdáá lè kà sí.

Nínú àwọn orin ìbílẹ̀, a ti rí i pé àwọn orin ìgbàlódé ń mú àwọn ìlànà ìbílẹ̀ wá sí iwájú.

Yara Kan Laarin Aye Meji

*Filles de Kilimanjaro* ni ipò pàtàkì nínú ìtàn jazz tí ó kojú ìsọ̀rí lásán. Kì í ṣe ìbẹ̀rẹ̀ tàbí òpin, ṣùgbọ́n ó jẹ́ àbálá — àyè kan níbi tí àwọn ìlànà èdè méjì ti ń bẹ láìfarapọ̀ pátápátá, níbi tí ìforígbárí yìí kì í ṣe ohun àjèjì bí kò ṣe ìpìlẹ̀. Látí gbọ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àtẹ̀gùn sí àwọn àdánwò iná ti *In a Silent Way* àti *Bitches Brew* ni láti pàdánù ohun tí ó le kókó jù àti tí ó wà pẹ́ tí ó sì ń ṣe: yíyí àìdánilójó tòótọ́ sí iṣẹ́ ọnà.

Ìtàn gbígbàsilẹ̀ álbùùmù náà fi ìyípadà rẹ̀ hàn ní ti ara. Àwọn ìpàdéṣe Okudu 1966 ní Herbie Hancock lórí piano àti Ron Carter lórí bass — àwọn ọ̀pá ìlù méjì tí wọ́n ti wà nínú ẹgbẹ́ orin Davis fún ohun tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún márùn-ún. Nígbà tí oṣù Kẹsàn-án dé, wọ́n ti rọ́pò àwọn méjèèjì pẹ̀lú Chick Corea àti Dave Holland. Ìyípadà àwọn òṣìṣẹ́ kì í ṣe àkíyèsí kekere; ó jẹ́ òtítọ́ ìṣètò orin. Álbùùmù náà gbé ẹ̀rí rírìn irin-ajo kan nínú àkójọ àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀, àwùjọ kan tó ń ṣàtúnṣe ara rẹ̀ ní àyíká ìbéèrè kan tí kò tíì dáhùn.

Columbia ṣe ifilọlẹ igbasilẹ naa sinu agbaye kan nibiti ibasepọ jazz pẹlu gbajumọ iṣowo ti n fọ́, agbara aṣa rock ti n pọ̀ si, ati pe aibalẹ Davis ti le lati iṣesi eniyan di aṣẹ iṣẹ ọna. Ko dabi ọpọlọpọ awọn igbasilẹ ti a pe ni iyipada nikan ni akiyesi ẹhin, *Filles de Kilimanjaro* gbe wahala rẹ soke ni gbigbọ — awọn olutẹtisi le gbọ ede ipè ti n tiraka si ohun ti ko tii ṣalaye. Wahala yẹn ni koko-ọrọ awo-orin naa.

Ni ọdún 1960, gbajú gbajà afẹ́nifẹ́re àti ọ̀mọ̀wé ló ń darí ètò ìwádìí lórí àṣà àti ìtàn ilẹ̀ Yorùbá.

Second Great Quintet ati Iwuwo Oye

Lati loye ohun ti Davis fi sile, o gbọdọ ṣe iṣiro ni otitọ ohun ti Ẹgbẹ Karun Keji ti kọ. Ẹgbẹ naa — Davis, Wayne Shorter, Hancock, Carter, ati Tony Williams — ṣe agbekalẹ ede akojọpọ kan ti o ni iṣọkan ati ifọwọyi pupọ debi pe o jẹ ọkan ninu awọn aṣeyọri pipe julọ ninu itan-akọọlẹ improvisation ẹgbẹ kekere. Ọna wọn, ti a n pe ni "akoko, ko si iyipada," tu awọn ẹya akọrin ti o wa titi silẹ fun ibaraẹnisọrọ lilefoofo ati ifarakanra nibiti ẹgbẹ-ẹgbẹ eyikeyi le darí ile-gravitational orin ni akoko eyikeyi.

*E.S.P.* (1965), *Miles Smiles* (1966), àti *Nefertiti* (1967) jẹ́ àfihàn kíkún ti èdè yìí. Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn tẹ̀ síwájú nínú ìgbéjáde òdìkejì nígbà tí wọ́n ń pa eré ìdarí àti orin tí ó fi ìpìlẹ̀ mú iṣẹ́ Davis tẹ́lẹ̀ mọ́ — ànímọ́ tí ó jẹ́ kí àwọn ìpín tí ó nira jùlọ má di àwọn eré ẹ̀kọ́ ìmọ̀-ẹ̀kọ́ lásán. Àfikún àkópọ̀ Shorter jẹ́ ìpìlẹ̀ fún ìdámọ̀ ẹgbẹ́ náà, àti lórí *Filles de Kilimanjaro*, ìkọ̀wé rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní gba ìrísí mìíràn, bí ẹni pé ó tilẹ̀ mọ̀ pé ìwé ìgbékalẹ̀ tí wọ́n kọ́ papọ̀ ti súnmọ́ òpin àdánidá rẹ̀.

Iyapa ti o wa larin asiko yii ni eyi ti onise-okowo kikankikan kan yoo koju ni ipari: imọ-jinlẹ ti iṣẹ ṣiṣe ti ẹgbẹ marun naa jẹ ki ilọkuro di dandan ju ti iṣaaju lọ. Aṣepọ, ni opin rẹ, nbeere ewu. Ede ti o ti ni kikun ko ni ibi miiran lati lọ ayafi si atunwi ara rẹ, ati atunwi — fun olorin kan ti o ni iṣẹ-ṣiṣe to ṣe pàtàkì bi ti Davis — jẹ ikuna nikan ti o jẹ otitọ ti o wa fun un.

Jẹ ki a ka ọkàn wa ninu orin.

Awọn Iṣan Ina: Ohun Tí Davis Ń Gbọ́

Ọ̀nà Davis sí iná mànàmáná kì í ṣe ìṣirò òwò, àti pé bíbá a ṣe gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀nba kan ń sọ ìjìnlẹ̀ ọgbọ́n ti ohun tó ń ṣe di pẹtẹ́lẹ̀. Ó ń fèsì sí ayé orin tí ń gbòòrò sí i lóòótọ́ — tí ń fa ìlànà ìlù James Brown àti àròmọ́ladàbọ̀ Sly and the Stone, tó ń mọ̀ nínú orin wọn pé ìfararora ti ara tí post-bop abstraction ti kúrò lọ́wọ́. Níbi tí orin ẹgbẹ́ márùn-ún ti ń fi ara lò nípasẹ̀ ìfàmọ́ra àti ìdúró, èdè ìlù Brown ń fi ara lò nípasẹ̀ ìfipábà àti ìtújáde. Davis gbọ́ àwọn wọ̀nyẹn gẹ́gẹ́ bí ojútùú tó yàtọ̀ sí ìṣòro kan náà: bí orin ṣe ń gbé ènìyàn sókè.

Ọ̀nà tí Jimi Hendrix gbà ṣe gita iná — tó ń dún ṣewi, tó ní àwòrán, tó sì ń lu ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìlù — fi hàn bí iná ṣe lè jẹ́ ohun tó ń fi èrò jáde, kì í ṣe kàn láti gbé ohùn ga. Iyawo Davis nígbà náà, Betty Mabry, ni a sábà máa ń tọ́ka sí gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tó ta gbangba sí àṣà orin rọkì àti fánkì, tó sì mú kí ìfarakan rẹ̀ pọ̀ sí i sí àwọn ohun tí ọ̀pọ̀ ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ nínú ẹ̀da jazz ń kọ̀ tàbí tí wọn kò fi takùn-tẹ̀gbẹ̀gbẹ̀ gbọ́ rárá. Ipa rẹ̀ láti mú u fẹ́ràn orin ní àsìkò yìí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn àkókò tí a kò fi bẹ́ẹ̀ mọrírì, nígbà tí ìbáṣepọ̀ ara ẹni ń ṣàtúnṣe ìtọ́sọ́nà iṣẹ́ ọnà.

Lára *Filles de Kilimanjaro*, piano ina fara han lọna ti ko pọ ṣugbọn ti o fi ọgbọn han — kii ṣe bi ariwo tuntun ṣugbọn bi ami, ikede pe awọn igun-apa agbaye ti ariwo akọọlẹ ti de opin ati pe ohun ti o wa kọja wọn yẹ ki a ṣe iwadi. Ilana ti o gbooro julọ fun ifaramọ Davis si rock ati funk kii ṣe yiyawo ṣugbọn ayẹwo: olórin pataki kan ti n ṣe idanimọ awọn iṣoro ti a ko yanju ninu aṣa kan ati ṣiṣe idanimọ awọn irinṣẹ fun ipinnu wọn ninu aṣa miiran.

Apa, ẹ jẹ́ kí a sọ̀rọ̀ lórí àkórí tó gbóná jan-in.

Kika Awo-orin: Ijakadi bi Ede Akopo

Orin àkọ́kọ́ náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú orin alárinrin, tó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ti ìfẹ́, tí trumpet Davis tó kún fún ìkóra-ẹni-níjàánu ń gbé jáde pẹ̀lú ìwà tútù tó jẹ́ ti òun fúnra rẹ̀. Ẹ̀gbẹ́ akọrin tó ń tì lẹ́yìn rẹ̀ kò tì tẹ́rìnmọ́lẹ̀ bí i ti iṣẹ́ àkọ́kọ́ ẹgbẹ́ náà — a lè gbọ́ ìlù náà, ṣùgbọ́n ìbátan rẹ̀ pẹ̀lú orin náà ti tú, kò tí ì dúró ṣinṣin, bí ẹni pé àwọn akọrin ń bára wọn lò dípò kí wọ́n fohùn ṣọ̀kan. Ìyàtọ̀ kékeré ni, ṣùgbọ́n nínú orin tó dá lórí ìfọ̀rọ̀wérọ̀ ẹgbẹ́, ìyàtọ̀ kékeré máa ń gbé ìtumọ̀ ńlá.

"*Mademoiselle Mabry*" — tí wọ́n sọọ́ lórúkọ Betty Mabry — ni àkókò tí àwo orin yìí ti wà lójúwájú jùlọ. Bí wọ́n ṣe ń kọ́ wúrà pẹ̀lú ẹ̀rọ iná mọ́wọ́ àti bí wọ́n ṣe gbé orin náà kalẹ̀ lọ́nà tí kò ní ìwọ̀nba àlàfo, wọ́n tọ́ka sí *In a Silent Way* àti àwọn tó tẹ̀lé e, wọ́n sì fi àkópọ̀ tó kúnnẹ̀lẹ̀ hàn níbi tí orin náà ti ń lọ. Orin náà kò dàbí àdánwò tí wọ́n gbé sínú àyíká tí kò fẹ́ràn àtúnṣe; ó dàbí àríyànjiyàn àwo orin náà tí a ṣe kedere. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, "Frelon Brun" àti "Tout de Suite" fi ìwé-ọ̀rọ̀ akọ́ròyìn tó dàgbà jùlọ hàn — eka, ohun tí ó já mọ́ inú, ìjiroro tí ó jinlẹ̀ — àti pé bí wọ́n ṣe gbé wọn sí ibẹ̀ ni ìrísí ìdámọ̀ tí ó mọ́ọ́mọ̀ dípò àìbámu.

Bíbá Williams lù kọrin lóòrè-kóòrè inú álbùmọ̀ náà bíi ohun èlò ìdíwọ̀n. Bí àwọn ìpàdé ṣe ń tẹ̀ síwájú, bíbá rẹ̀ ń di alárinrin púpọ̀ sí i, tí kò sì fi bẹ́ẹ̀ gbé ìbáṣepọ̀ pọ̀, tí ń tọpasẹ̀ ìyípadà nínú ìmọ̀-ọ̀rọ̀ ìlù tí yóò sọ àsìkò iná máa di ìmúṣẹ. Williams ti jẹ́ ẹgbẹ́ onígun-mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí ó lè fìgbàgbára jù lọ — ẹni tí agbára rẹ̀ ń ta kọjá ààlà orin — àti pé nínú *Filles de Kilimanjaro* ọ̀nà yìí bẹ̀rẹ̀ sí í yípadà sí ibi tó ní ìtumọ̀ mìíràn. Ìtòlẹ́sẹẹsẹ álbùmọ̀ náà gba àfiyèsí púpọ̀: kò tẹ̀síwájú ní ọ̀nà gbàrà kan láti ìgbà àtijọ́ sí tuntun, ṣùgbọ́n ó ń lọ síwájú àti sẹ́yìn láàrin àwọn èdè-ìlù, gẹ́gẹ́ bí ìyípadà tòótọ́ ti ń ṣe.

Jọwọ, kí ni àwọn orin ṣe ní ara wọn tí ó fi ń fi ara wọn han pẹ̀lú ìyanu nínú àṣà orin ilẹ̀ Afíríkà? Ó ti pẹ́ tí wọ́n ti ń lo orin láti sọ ìtàn, láti ṣayẹyẹ àwọn ìgbà pàtàkì, àti láti ṣàfihàn àwọn ìmọ̀lára tí a kò lè fi ọ̀rọ̀ sọ. Láti ìgbà tí àwọn ìlù àkọ́kọ́ ń lù ní ìlú àtijọ́ títí di ìgbà tí àwọn olórin òde òní ń lo ipa àgbáyé wọn, àwọn orin ní àṣà Afíríkà kìí ṣe orin nìkan; wọ́n jẹ́ Àkọsílẹ̀ ìtàn tí ń bẹ̀, ọ̀nà láti fi ṣe àjọṣe pẹ̀lú àwọn baba ńlá, àti òṣùwọ̀n ìdánilójú. Ṣùgbọ́n kí ni à à ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ nígbà tí a bá ń pè é ní “orin” ni èdè Gẹ̀ẹ́sì? Ṣé ó ṣàpèjúwe ohun tí ìrírí náà jẹ́ gangan? Lọ́nà tí ó jinlẹ̀ ju èdè Gẹ̀ẹ́sì lọ, níbi tí àwọn èdè bíi Yorùbá ti ní àwọn ọ̀nà tí ó ṣe pàtàkì láti fi sọ̀rọ̀ nípa bí orin ṣe ń sọ̀rọ̀ sí ọkàn àti ẹ̀mí wa. Nínú àyẹ̀wò yìí, a óò wo bí àwọn orin ṣe gbé ìtàn sókè tí wọn kò sì fi àsìkò kankan ṣe afẹ́, ó sì tún ṣe àṣìlò ìtumọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tí a lò láti fi ṣàpèjúwe wọn.

Iwe-ọna fun Iyipada: Awọn ẹkọ Kọja Awọn oriṣi Orin ati Awọn iran

*Filles de Kilimanjaro* ṣàpẹẹrẹ ìlànà kan tí ó máa ń farahàn nínú ìtàn orin pẹ̀lú ìwọ̀nba àìsàn: àwọn ìyípadà tí ó ṣe pàtàkì jùlọ kì í ṣe nípasẹ̀ àwọn oṣẹ́ tí kùnà, bí kò ṣe nípasẹ̀ àwọn tí ó ti ṣàṣeyọrí pátápátá — tí wọ́n sì rí i pé àṣeyọrí yẹ kò tó. Àkọsílẹ̀ náà jẹ́ ti ẹ̀ka àwọn nǹkan àkànṣe kan: iṣẹ́ tí a ṣe ní ẹ̀gbẹ́ ọ̀nà tí a ti fọwọ́ mọ́, láti ọ̀dọ̀ ẹnìkan tí ó ní òye àti láti dúró nínú rẹ̀ láìdábọ̀, àti ìwà òtítọ́ láti kọ ìtura yẹn sílẹ̀.

Àwọn àfijọ́ wà ní àwọn ibòmíràn, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní ìwòsàn mọ́ọmọ fi ìmúdára gírámà tí a ti ṣe pé. Ìpinnu Bob Dylan láti kópa pẹ̀lú ẹgbẹ́ oníná kọ̀mpútà ní Newport ní 1965 kì í ṣe ìkùnà ìgbàgbọ́ arìnrìn-ajo, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìfẹ̀yìntì pé èdè ìrìnrìn-ajo ti dé ipò tí a ó gbé ìpèdè rẹ̀ kalẹ̀ fún un. Ìrìn-ajo Radiohead láti orin pápá-àgbà ti *The Bends* sí ìyapa oníná ti *Kid A* tẹ̀lé ìlànà kan náà — àwo orin tuntun kọ̀ọ̀kan jẹ́ àìsá fún orí pépé tí èyí tí ó tẹ́lẹ̀ ti gbé kalẹ̀. Nínú orin gbajúmọ̀ Áfíríkà, ìrìn-ajo láti highlife sí Afrobeat, pẹ̀lú Fela Kuti tí ó gba ìṣèlú rírìnmọ́ James Brown, tí ó sì tún wọn gbé nípasẹ̀ ìmọ̀ orí-èdè Nàìjíríà, ṣàpẹrẹ àkópọ̀ kan ti ìgbésẹ̀ kan náà: ibi ìkórajọpọ̀ tí ó rí pé ìrísí àbádá rẹ̀ kò lè ru ẹrù tí ó kún fún gbogbo ohun tí a nílò láti sọ.

Iyipada ti o wa ninu itan igbasilẹ *Filles de Kilimanjaro* n kọni ẹkọ nipa isọdọkan. Ìyípadà sábà máa ń béèrè fún àwọn alájọṣepọ̀ tuntun — kì í ṣe nítorí pé àwọn tí ó wà tẹ́lẹ̀ kò tóótun, ṣùgbọ́n nítorí pé etí tuntun ń dá àǹfààní tuntun sílẹ̀. A kò fi Hancock àti Carter sílẹ̀ nítorí pé wọn kùnà; wọn jẹ́ lára àwọn akọrin tí ó dára jùlọ ní ìran wọn. Ṣùgbọ́n orin tí Davis ń lọ síhà béèrè fún àwọn ìmúdáhùn tí ó yàtọ̀, àwọn ìmọ̀lára tí ó yàtọ̀, àti àwọn ìdákẹ́jẹ́ tí ó yàtọ̀. Corea àti Holland mú wọn wá láìfi ohun tí àwọn tí ó ṣáájú wọn kọ́ pa run.

Ẹ̀kọ́ tí ó wà nínú èyí kì í ṣe ìyapa, bí kò ṣe ìmúgbòòrò sí i. Davis ń bá a lọ láti farahàn nínú àwọn ìpàdé orin pẹ̀lú àwọn agbórinjá azoustic jazz jákèjádò àkókò iná mànàmáná. Ìyípadà kò ní nilo ìparun ohun tí ó ti ṣáájú rẹ̀ — ó nilo ìgboyà láti dáwọ́ dídi fọ́ọ̀mù tí a ti mọ̀ dáradára síbi àyè ìparí, kí a sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe é gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀. Fún ẹnikẹ́ni tí ó jẹ́ oníṣẹ́-ọnà, ibi ìṣeré, tàbí àwùjọ tí ó ń la ààlà àṣà ìbílẹ̀ tí a mọ̀ síwájú, ìyàtọ̀ yìí ni ìyàtọ̀ láàrin ìdàgbàsókè àti àwọn ìrántí àtijọ́.

---

Kí Nìdí Tí Orin Yìí Fi Jẹ́ Ti Gbogbo Ẹni Tó Ń Ṣẹ̀dá Rẹ̀

Ninu awọn akọle orin *Filles de Kilimanjaro* — oke naa, Mademoiselle Mabry, Petits Machins — aye-aye ti imọ-jinlẹ kan wa ti n ṣiṣẹ. Davis ti pẹ́ tí ń ṣe àjọṣe pẹ̀lú gbongbo Áfíríkà ti orin-ilẹ̀ Amẹ́ríkà, àti pé orúkọ àwo-orin náà fihan àríyá pé àṣà tí ó ń bọlá fún àti tí ó ń rẹ̀wẹ̀sì kojú nǹkan tí ó tóbi ju ipo kan tàbí ìlú kan lọ. Kilimanjaro tí ó wà nínú àkọ́lé náà ń tọ́ka sí ìta àti ẹ̀yìn, tí ó ń so orin náà pọ̀ mọ́ ìran tí ó ti wà ṣáájú ayé jazz ti Amẹ́ríkà àti tí yóò máa bá a lọ lẹ́yìn tí ọ̀kọ̀ọ̀kan fọ́ọ̀mù rẹ̀ bá parí.

Ipò àwo orin náà nínú ẹ̀kọ́ jazz ti gbòòrò sí i láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún wá nítorí pé àwọn olùgbọ́ máa ń pa dà sí i ní àwọn ìpele oríṣiríṣi ti ẹ̀dá àti ìtànjẹ wọn, wọ́n sì máa ń gbọ́ ohun tó yàtọ̀. Ọ̀dọ́ akọrin kan gbọ́ ẹgbẹ́ kan tó ń yípadà, ó sì rí ìyọ̀ǹda láti yípadà. Ẹni tó ti dàgbà jù lọ gbọ́ iwuwo òye tí ń ta ko àìní, ó sì mọ ohun tó ti gbé. Olùgbọ́ tí kò sìn nínú orin rárá gbọ́ ìró ẹni tó ń kọ̀ láti jẹ́ kí àṣeyọrí tirẹ̀ di ẹ̀wọ̀n fún un. Ìwọ̀n wọ̀nyí ni àmì ìjìnlẹ̀ iṣẹ́-ọnà tó jẹ́ gidi—iṣẹ́ tí kì í rẹ̀ wó ní ìgbà kan ṣoṣo.

Igbasilẹ naa ni ẹkọ kan pato fun awọn agbegbe ati awọn ipele, kii ṣe fun awọn oṣere kọọkan nikan. Ifẹ ti Ẹgbẹ Karun Keji lati tuka — lati jẹ ki aṣeyọri apapọ gba ọna fun nkan ti ko si ninu awọn ọmọ ẹgbẹ rẹ ti o le foju inu wo ni kikun — jẹ ẹkọ gẹgẹ bi iran ara ẹni ti Davis. Awọn akoko ti fọọmu apapọ ba de opin ikosile rẹ nbeere igboya apapọ lati gbe. Ẹgbẹ naa ko ṣubu labẹ iwuwo igo ọlá ti ara wọn; wọn lo iwuwo yẹn bi igbáti lati ti si ibi tuntun.

*Filles de Kilimanjaro* kò pèsè ìtùnú tàbí ìpinnu. Ó pèsè ìdàpọ̀. Ó sọ pé ìrírí ti dídi ohun tí a ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ kìí ṣe ìkùnà, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìdúróṣinṣin — sí ojúṣe tí ó jinlẹ̀ ti iṣẹ́ ìṣẹ̀dá tó ṣe pàtàkì, sí àṣà tí o ti wá, àti sí àwọn olùgbọ́ tí ó gbẹ́kẹ̀lé ọ tó pé kí wọ́n tẹ̀lé ọ lọ sí ibi tí ẹ̀yin méjèèjì kò tíì dé. Ìyẹn ni àkókò pàtàkì tí àwo orin náà ṣe àkọsílẹ̀, ó sì jẹ́ èyí tí gbogbo ìran àwọn ẹlẹ́dàá yóò ní láti kojú fún ara wọn níkẹyìn.