Skip to content

features

Laarin Awọn Agbaye Meji: Bí Aaron Choulai Ṣe Ń Ṣàtúnlélòó Jazz Láti Àwọn Ẹ̀gbẹ́ Tokyo

Onítẹ̀tẹ̀ piano ará Papua New Guinea, Aaron Choulai, ń dapọ̀ mọ́ra ìmúdàgba jàsì àti ìṣẹ̀dá ohun orin bí tì rẹ̀ láti ìlú Tokyo, ó sì ń kọ ohun orin aláàánú kan tí ìdánimọ̀ Pacific àti ìrírí ìgbèkùn ẹmi ń tọ́ ọ lọ́nà.

Christopher Norman

Nípasẹ̀ Christopher Norman

Ìṣẹ̀jú 4 lati ka
Laarin Awọn Agbaye Meji: Bí Aaron Choulai Ṣe Ń Ṣàtúnlélòó Jazz Láti Àwọn Ẹ̀gbẹ́ Tokyo

Photo by Aaron Choulai, Bandcamp, licensed under Fair Use. Source: Bandcamp.

Ìyípòdà, fún àwọn ọ̀ṣẹ̀lù tí wọ́n ń fi èrò inú wọn ṣàgbéyẹ̀wò rẹ̀ dípò kí wọ́n kàn fara dà á, ó sábà máa ń ṣe ọ̀nà kan pàtó ti òmìnira: òmìnira láti má ṣe ojúṣe sí àṣà kan ṣoṣo, láti má ṣe àníyàn nípa ṣíṣe bí i àṣà kan tí kì í ṣe tirẹ̀ láti jogún. Ìtàn orin àwọn ènìyàn tí wọ́n túká káàkiri ayé kún fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí: àwọn akọrin ń kọ́ àwọn èdè tuntun ní tìtorí pé wọn kò ní èdè kan ṣoṣo, wọ́n ń rí nínú àìní-ìpìlẹ̀ yẹn kì í ṣe ofo ṣùgbọ́n àyè tí ń yọrí sí nǹkan tuntun. Ìtàn ìgbésí ayé Choulai ń fipá mú ìrú ìjíròrò kan tí ìjíròrò orin àgbáyé kò tíì ní ní kíkún, ìyẹn ní ti èyí tí ń ṣàn láti àríwá sí gúúsù kọjá Òkun Pasifiki dípò láti ìlà-oòrùn sí ìwọ̀-oòrùn kọjá Òkun Atlantiki.

Ṣíṣe orin ní kókó rẹ̀ jẹ́ iṣẹ́ tí a ń ṣe nípa gbígbọ́. Pípín, yíyípo, àti ṣíṣe àkópọ̀ ohun tí a gbà sílẹ̀ ń béèrè fún àfiyèsí pẹ̀lẹ́ sí ìrísí ohun àti àkókò tí ó bá pọ̀ mọ́ ìmọ̀lára olórin jazz fún àyè àti ìlù. Níbi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olórin tí wọ́n súnmọ́ jazz ti ń lo àwọn àpẹẹrẹ hip-hop gẹ́gẹ́ bí ọ̀ṣọ́ ojú (ìfiyàra lójú lórí àwọn ìpìlẹ̀ ìbílẹ̀), Choulai ń wo àwọn iṣẹ́ méjèèjì gẹ́gẹ́ bí i tí wọ́n ń pín ìdí kan náà.

Àwọn ilé-iṣẹ́ tí àwọn akọrin dá dípò àwọn oníṣẹ́ ilé-iṣẹ́, wọ́n sábà máa ń ní ìbáṣepọ̀ tí ó yàtọ̀ pẹ̀lú àkójọpọ̀ orin àti àwùjọ. Ilé-iṣẹ́ náà di ẹ̀ka iṣẹ́ ọ̀nà dípò kí ó jẹ́ àgbékalẹ̀ ìṣòwò tí a kọ́lékọ̀lé rẹ̀, èyí sì túmọ̀ sí pé àwọn ìpinnu tí ó ń ṣe (ta ni yóò fọwọ́sowọ́pọ̀, kí ni yóò tú jáde, bí a ṣe yóò gbé iṣẹ́ jáde) ń fi àwọn iye ọ̀nà àti iwa hàn dípò àwọn ìṣirò ọjà.

Ṣiṣẹ́ ni ita New York, London, àti àkójọpọ̀ ayẹyẹ Europe tí ó ń ṣàlàyé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ àríwísí irú ẹ̀yà náà jẹ́ àkóbá àti òmìnira.

Awọn ibi-ẹgbẹ ti iṣẹ́ jazz Tokyo, kì í ṣe awọn ibi-ìṣèlú ti o ní ọlá, ṣùgbọ́n awọn aaye kekere, àjèjì ti o kéré si ibi tí àwọn ìdílé ìlọ́pọ̀ọ́ kò ṣe pàtàkì, ni aṣàlẹ̀ ti n wà nibi tí àwọn ìyípadà tí o ṣe agbéraga jùlọ ti orin náà ṣe ń ṣẹlẹ̀.

Àṣà ẹgbẹ́ ohun èlò okùn ti Papua New Guinea ń pèsè àwòkọ́ṣe ìdàpọ̀ àsà orin tí ó ń ṣe àfihàn ìtòkan pẹ̀lú ohun tí Choulai ń ṣe ní àkópọ̀ orin rẹ̀. Ẹgbẹ́ ohun èlò okùn yìí farahàn ní orí ọ̀rúndún 20 bí àwọn àgbègbè Melanesia ṣe gba gita acoustic, ohun èlò tí a ṣe àgbéwọlé, wọ́n sì tẹ́ ẹ sí àwọn ìtàn àdúgbò, àwọn ìlù àdúgbò, àwọn ète àwùjọ àdúgbò.

Ìrántí orin kì í ṣe ohun tí a mọ̀ mọ́ọ́mọ̀ tàbí tí a gbé kàlẹ̀ nígbà gbogbo. Ó ń gbé nínú ìmọ̀lára ìlù, nínú òye àwùjọ nípa ohun tí orin ṣe pàtàkì fún, nínú bí akọrin ṣe ń fi ẹ̀mí rẹ̀ so ohùn pọ̀ mọ́ àyè àti àwùjọ. Choulai kò tíì sọ Papua New Guinea gẹ́gẹ́ bi ọ̀nà tó ní ipa lórí ìdàpọ̀ rẹ̀ lọ́nà tí akọrin kan lè tọ́ka sí orin kan tàbí olùkọ́ni kan. Ṣùgbọ́n bí ó ṣe ń gbé orin yé gẹ́gẹ́ bi iṣẹ́ àjọṣepọ̀ àti àwùjọ, pẹ̀lú ìṣọ̀kan tí ń bẹ nínú iṣẹ́ rẹ̀ nígbà gbogbo, ń sọ̀rọ̀ nípa ìdàgbàsókè tó jinlẹ̀ ju ìmọ̀ mọ́ọ́mọ̀ lọ.

Iṣe méjì ti Choulai, ṣiṣe ere àti ṣiṣejade, ṣiṣere àti kíkọ́ àgbègbè, ṣàfihàn àwòkọ́ṣe ti ẹ̀tọ́ ìlú-ìṣẹ́-ọnà tí ó gba ìlera pápá kan gẹ́gẹ́ bí ohun tí kò lè yà sọ́tọ̀ kúrò nínú ìdàgbàsókè ẹni kọ̀ọ̀kan. Èyí kì í ṣe èrò tuntun, ṣùgbọ́n ó di ohun tí a lè rí daradara àti pàtàkì jùlọ ní àwọn àyíká ọ̀rọ̀ tí a kò lè fi pápá náà sílẹ̀ láìṣe àbójútó, níbi tí a gbọ́dọ̀ ṣe é lọ́nà tí a lè fà á síwájú àti mú dúró. Ní Tokyo, tí ó jìnnà sí gbogbo àwọn ìlú tí àríwísí jazz gbà pé ilé àdáyébá wọn ni, akọrin kan tí a bí ní Papua New Guinea ti kọ́ ohun kan tí kò sí tẹ́lẹ̀ — ibi àpèjọ fún irú ìmúradúró kan nípa ohun tí orin lè ṣe nígbà tí ó kọ̀ láti tẹ́lẹ̀ àwọn ààlà ìjogún.

Pín

Wọlé láti darapọ̀ nínú ìjíròrò. Wọlé

Kò sí ọ̀rọ̀ sílẹ̀. Jẹ́ àkọ́kọ́ láti pín èrò.

Díẹ̀ sí i nípa kókóọ̀ yìí