Ni ọdun aadọrin sẹhin ni oṣu yii, Sonny Rollins wọ inu ile-iṣere Rudy Van Gelder ni Hackensack, New Jersey, o si gbasilẹ awo-orin kan ti yoo bajẹ di igi-ẹhin ti itan jazz. *Saxophone Colossus* ko ni ero lati jẹ arabara. O jẹ igba iṣẹ ṣiṣe fun Prestige Records, ọkan ninu ọpọlọpọ awọn awo-orin ti Rollins ge ni ọdun yẹn, o si gba ọsan kan ṣoṣo. Awọn akọrin - Rollins lori tenor, Tommy Flanagan lori piano, Doug Watkins lori baasi, ati Max Roach lori ilu - ṣe awọn orin marun laisi iṣaro pupọ. Aijẹbi-ẹtọ naa jẹ igbekalẹ. Prestige ṣiṣẹ lori awọn isuna dín, o si gbẹkẹle awọn akọrin wọn lati de tiwọn ti mura.
Ohun ti o jade lati inu ọsan yẹn jẹ nkan ti o koju iyasọtọ rọrun lẹhinna ati pe o tun koju rẹ si. *Saxophone Colossus* kii ṣe iwe-ẹri hard bop tabi ifihan fun imotuntun ti o ni ibamu. O wa ni aaye arin ti o ni eso: iraye si ṣugbọn kii ṣe irọrun, ti n lọ ṣugbọn kii ṣe akoko nikan, ti o ni oju-ẹdun taara ṣugbọn ti o ni eto imọ-ẹrọ. Awo-orin naa di iru iwọn kan ti a yoo fi wọn tenor nigbamii, kii ṣe nitori pe o kede itọsọna tuntun, ṣugbọn nitori pe o ṣe afihan bi akọrin kan ti gba ohun gbogbo ti o ti ṣaju ti o si sọ di tirẹ ti a ko le ya kuro.
Igbakoko naa ni Ipo
Nígbà tí ó fi di Oṣù Kẹfà 1956, Rollins ti pé ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún [25] ó sì ti lo àwọn ọdún ní gbígbéjà àwọn ìṣòro pàtàkì tí ó ń dojú kọ àwọn ọ̀dọ́kùnrin aláwọ̀ dúdú tí ń ṣe akọrin ní New York ní àárín ọ̀rúndún — ètò ọrọ̀ ajé ibi ìṣeré, ipa tí heroin ń kó níbi gbogbo, àlàfo láàárín ìmọ̀rírí onímọ̀ àti ìdúróṣinṣin owó. Ó ti bá Thelonious Monk, Miles Davis, àti Modern Jazz Quartet ṣeré. Ó ti gbasilẹ orin gẹ́gẹ́ bí akọrin ẹ̀gbẹ́ lórí àwọn ìgbà tí ó di olókìkí. Ó tún ti bá àkóbá àfikún jà ní àwọn ọ̀nà tí ó dáwọ́ iṣẹ́ rẹ̀ dúró, àti nípa ìtàn ara rẹ̀, ìmọ̀ ara rẹ̀.
Rollins ti o de si ile iṣere Van Gelder ni ọdún 1956 ko tii jẹ alagbara pataki ti yoo di, ṣugbọn o jẹ ẹnikan ti o ti ye to lati ni oju-iwòye. Iye yẹn, ati ohun ti o gba, ni a le gbọ lori igbasilẹ naa ni awọn ọna ti ko rọrun lati ṣapejuwe ni pato ṣugbọn sibẹsibẹ o jẹ otitọ. Ohun kan wa ninu ọna tí a kọrin — idaniloju ti ko yara ti iwọle rẹ lori "St. Thomas," iwuwo ti a mọọmọ gbe ti o mu wa si "You Don't Know What Love Is" — ti o fi han pe oluṣere kan ti dẹkun igbiyanju lati fi nkan han ti o bẹrẹ igbiyanju lati sọ nkan.
Apá ìlù yẹ kí a fún ní àfiyèsí tí ó pọ̀ jù lọ ju bí a ṣe ń fi fún un lọ́pọ̀ ìgbà nínú àkọsílẹ̀ orin yìí. Bí Flanagan ṣe ń tẹ̀lé e jálẹ̀ jẹ́ ẹ̀kọ́ nínú ìkora-ẹni-níjàánu; ó pèsè àyíká ọ̀rọ̀ àkórí láìṣe èròjà orin Rollins lógún. Watkins ń fi àkókò dúró láìjẹ́ pé ó fa àfiyèsí sí ara rẹ̀. Roach, ẹni tí ó gbajúmọ̀ jù lọ nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, ń ṣeré pẹ̀lú ọgbọ́n tí ó jẹ́ àbùdá rẹ̀ — àwọn iṣẹ́ fèrèse rẹ̀ lórí àwọn orin ìfẹ́ẹ́rìn tí ó rọ̀mọ̀dì ni pàtàkì — ṣùgbọ́n ó tún fi ara rẹ̀ sílẹ̀ fún àwọn ohun tí ìpàdé náà ń béèrè. Kì í ṣe bí Roach ṣe ń ṣeré nígbà gbogbo, àti pé òtító náà pé ó yàn láti ṣeré báyìí níbí sọ ohun kan nípa ohun tí Rollins ń fẹ́ àti ohun tí Roach lóye.
"St. Thomas" àti Ìbéèrè Gbòngbò
"St. Thomas," orin ṣíṣí álbọ́ọ̀mù náà, ti di ohun tí a mọ̀ dáadáa débi pé ó ń béèrè ìsapá mọ̀ọ́mọ̀ láti gbọ́ ọ lẹ́ẹ̀kan tuntun. Orin calypso tí ó wà nínú rẹ̀, tí a fà láti inú orin ìbílẹ̀ kan tí ìyá Rollins ń kọ, ti di ọ̀kan lára àwọn ìbẹ̀rẹ̀ tí a mọ̀ jùlọ nínú jazz tí a gbasilẹ. Rollins ni a bí ní New York ṣùgbọ́n àwọn gbòǹgbò ìdílé rẹ̀ wà ní Virgin Islands, "St. Thomas" sì jẹ́ ọ̀kan lára àkókò àkọ́kọ́ nínú iṣẹ́ rẹ̀ tí a gbasilẹ níbi tí ogún ilẹ̀ Caribbean yìí ti wọ inú orin rẹ̀ gbangba dípò kí ó jẹ́ ipa tí ó wà lábẹ́ ilẹ̀.
Ohun ti orin naa ṣe afihan, ju irisi rẹ lọ, ni oye ti Rollins ni bi ariwo ṣe le ṣiṣẹ gẹgẹbi ariyanjiyan. Orin naa kii ṣe ki o kan yiyi ni ọna jazz; o fi ọgbọn orin Caribbean kan si abinibi ọrọ bebop ti o ti lo ọpọlọpọ ọdun lati gba. Ipa naa kii ṣe idapọmọra ṣugbọn isopọ — awọn aṣa meji naa ko joko leti ara ṣugbọn wọn dapọ ni otitọ. Eyi jẹ iyatọ ninu akopọ ju bi o ti dun ni 1956, o si ṣe asọtẹlẹ fun ọdun mẹwa ni iṣiro ninu jazz pẹlu awọn ogún agbegbe pupọ ti orin naa ni.
Rollins pada si "St. Thomas" jakejado iṣẹ́ rẹ̀, àti àwọn ẹ̀yà oríṣiríṣi náà ń ṣe àkójọ pọ̀ ti ìmọ̀ràn bí akọrin ṣe lè gbé ohun èlò kanna lọ́nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní àkókò. Àkọsílẹ̀ 1956 ní ìtura, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ìyanu, tí àwọn ẹ̀yà tó tẹ̀le kò ní — kì í ṣe nítorí Rollins ṣe é dáradára nígbà náà, ṣùgbọ́n nítorí ó ń ṣàwárí ohun tí orin náà lè gbé.
Iṣẹ́-ọnà Ila Ìṣẹ̀dá
Lati pe Rollins ni onímọ̀ọ́gẹ̀ẹ́ àdàpọ̀ tó pò ó ti lè jẹ́ pé kò sọ̀rọ̀ kankan, nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akọrin jazz pàtàkì jẹ́ onímọ̀ọ́gẹ̀ẹ́ àdàpọ̀ tó pò ó nípa ìtumọ̀. Ọ̀rọ̀ pàtàkì tó yẹ ká sọ nípa *Saxophone Colossus* ni pé ó ṣàkójọ irú ètò ìrònú àdàpọ̀ kan: èyí tí a ṣètò yíká ìdàgbàsókè ìpìlẹ̀ dípò kíkọ́ ohùn nìkan.
Ni ibi ti ọpọlọpọ awọn akọrin bebop ti kọ awọn solos ni akọkọ bi awọn ọna ti awọn iṣipopada harmonic nipasẹ awọn ayipada chord, Rollins ṣiṣẹ ni ọna yatọ. Ó máa ń yọ kuro ẹyọ aladun kekere kan lati inu akọle naa, ó sì máa ń ṣe idagbasoke rẹ nipasẹ iyatọ, iyipada, ati gbigbe rhythmic, nigbami ó máa ń mu ero kan duro ju bi ipari gbolohun ti aṣa ṣe daba. Awọn oluyẹwo ti fi ọna yii we ti Beethoven tabi Brahms — awọn olupilẹṣẹ ti o kọ awọn ẹya nla lati inu ohun elo akọkọ ti o kere. Ifiwera naa kii ṣe hyperbolic. Awọn solos Rollins lori *Saxophone Colossus* ni eto ara ẹda ti o funni ni ẹsan fun iru akiyesi ti a mu wa si orin ti a kojọ.
Ọ̀nà yìí gbé ewu wá. Aṣàrò kíkọ́ tí ó dá lórí ìdàgbàsókè kókó gbọ́dọ̀ nílò ìfọkànsìn pátápátá: bí èrò náà kò bá lágbára tó, tàbí bí ìdàgbàsókè bá pàdánù ìtumọ̀ rẹ̀, gbogbo ìgbékalẹ̀ yóò wó lulẹ̀. Lori *Saxophone Colossus*, Rollins fẹ́rẹ̀ẹ́ kọ̀wé kó má kúrò lórí ọ̀nà náà. "Moritat," orin Weill tí a mọ̀ sí "Mack the Knife" dáadáa, ló ṣeé ṣe kí jẹ́ àpẹrẹ tó ṣe kedere jùlọ. Rollins gba orin tí ọ̀pọ̀ awọn olutẹ́tíṣí mọ̀ tẹ́lẹ̀, ó sì fọ́ ọ́ ká àti kọ́ ọ padà lọ́nà ètò, nígbà tí kò jẹ́ kí olutẹ́tíṣí pàdánù ìpìlẹ̀ orin náà. Èyí jẹ́ ohun tí ó ṣòro láti ṣe, àti wíwo bí ó ṣe ń ṣe é jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìgbádùn tí kò dúró lórí àwo orin náà.
Sabbatical ati Itumo Re
Ko si iroyin kan ti o fi idanimọ iṣẹ-ọnà Rollins han ni pipe laisi isinmi naa. Ni ọdun 1959, ọdun mẹta lẹhin *Saxophone Colossus*, Rollins yọ kuro ninu iṣafihan gbangba o si lo ọdun meji ni ikẹkọ nikan lori Afara Williamsburg ni isalẹ Manhattan — ni apakan lati yago fun didamu awọn aladugbo rẹ, ni apakan nitori iwọn afara naa ba ohun ti o nilo lati ṣiṣẹ lori. O pada ni ọdun 1962 pẹlu *The Bridge*, awo-orin ti akọle rẹ jẹwọ ibiti o ti pese sile.
Ise isinmi naa ti gba awon iwọn itan-akọọlẹ ti o le bo itumọ iṣe rẹ mọ́lẹ. Rollins kii ṣe pe o n pada sẹhin nikan lati ni oye. O jẹ akọrin ti o gbagbọ, laibikita aṣeyọri atako ti o pọju, pe ko tii yanju awọn iṣoro imọ-ẹrọ ati imọran kan, ti o si yan awọn ọna iwọn lati koju ainitẹlọrun yẹn. Awọn igba idaradura afara jẹ, laarin awọn ohun miiran, yiyan lati fi ọwọ si iṣẹ-ọnà ju iṣẹ-ṣiṣe lọ ni akoko ti iṣẹ-ṣiṣe n lọ daradara.
Eyi tọ́si ki a gbé iduro lé e nitori pé o ń ṣe aṣoju àpẹẹrẹ idagbasoke iṣẹ ọna ti ile-iṣẹ orin, lákòókò náà ati ni báyìí, ń da lẹ́kun ní ọna ìgbékalẹ. Ìfẹ́ Rollins láti parẹ́ nígbà tí ìparẹ́ dabi ẹni pé kò nídìí kankan, kò yàtọ̀ sí didara orin tí ó ṣe. *Saxophone Colossus* jẹ́ ìwé àkọsilẹ ti ọ̀kan nínú àwọn góńgó; isinmi náà jẹ́ ẹ̀rí pé Rollins lóye pé àwọn góńgó jẹ́ àwọn ohun tí kò lẹ́gbẹ́, ó sì yàn láti máa gòkè lọ síwájú.
Iṣẹ́ Ewu Gidi
Lati igba awọn ẹlẹgbẹ rẹ ti o kú ni ọdọ, ti o yí pada si fusion, tabi di ẹlẹyà nostalgia, Rollins gba awọn ewu orin tootọ lori ọdun mẹfa. Awọn iwadii free-jazz rẹ ni ibẹrẹ-1960, ti a gbọ lori *The Bridge*, dẹgbẹ ti Ornette Coleman ṣugbọn dide lati iwulo ikosile tirẹ kuku ju ipa taara lọ — boya itan ti o wuyi julọ.
Àwọn gbigbasilẹ igba-ikẹhin, tí àwọn alárìíwísí tí wọ́n fẹ́ràn àkókò àtijọ́ máa ń kọ̀ sílẹ̀, kún fún ẹ̀rí pé Rollins tẹ̀síwájú láti bi àwọn ìbéèrè gidi. Ohùn rẹ̀ lórí sàkísófónù soprano, èyí tí ó gbà nígbà ẹ̀yìn ayé rẹ̀, jẹ́ ohun tí a lè mọ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣùgbọ́n ó yàtọ̀ pátápátá sí ohùn tenor rẹ̀. Yíyàn ohun èlò rẹ̀ ní àwọn ọdún 1980 àti 1990, èyí tí ó fa ìwúrí nínú pop àti funk ní àwọn ọ̀nà tí ó kó ìjákulẹ̀ bá àwọn olùfẹ́ kan, fi hàn ìwádìí gidi dípò ìṣirò òwò. Ó pàdánù àwọn olùgbọ́ kan, ó sì dá àwọn mìíràn dúró, ó sì dàbí ẹni tí kò ní àníyàn púpọ̀ nípa ìṣirò náà.
Kí ni *Saxophone Colossus* ṣì ń kọ́ni?
Àwọn ìwé ẹ̀kọ́ tó wà lórí *Saxophone Colossus* ma ń dojukọ àwọn ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ rẹ̀: ìdàgbàsókè motif, ìyípadà ìgbà tí a ń lò, àti lílo àyè. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ gidi àti pàtàkì. Ṣùgbọ́n àwo náà kọ́ni ohun kan tí ó ṣòro láti ṣàpèjúwe, tí ó ní ṣe pẹ̀lú wíwà — ní pàtàkì, irú wíwà tí ó wá láti inú ṣiṣẹ́ lórí ohun kan lóòótọ́ dípò pé kí ó ṣe àfihàn bí ẹni pé ó ti ṣiṣẹ́ lórí rẹ̀.
Àwọn olutẹ́tíṣí tí kò ní ikẹ́kọ̀ọ́ ìṣe níwájú ń fèsì sí àwo-orin yìí ní ọ̀nà tí wọn kò lè ṣàlàyé nígbà gbogbo. Àwọn àlàyé náà ní ọ̀rọ̀ bíi 'ìgboyà' tàbí 'ìdàgbà' tàbí 'ìmọ̀lára' — àwọn ọ̀rọ̀ tí wọ́n dà bíi pé kò tó, ṣùgbọ́n wọ́n ń tọ́ka sí ohun kan tí ó jẹ́ gidi. Ohun tí wọ́n ń tọ́ka sí, mo rò pé, ni ìró olórin kan tí ó ti gba àwọn ohun èlò rẹ̀: tí ó mọ̀, nípasẹ̀ ìrírí lile, ìdí tí àkọsílẹ̀ k ọ̀ọ̀kan fi wa ní ibi tí ó yẹ.
Rollins tikararẹ kò gbà pé àwo̩n orin náà ní ipò àṣà kan nínú àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò, ó sọ pé ó lè gbọ́ ohun gbogbo tí ó fẹ́ kó yàtọ̀ nínú rẹ̀. Èyí kì í ṣe ìrẹ̀lẹ̀ èké. Ó jẹ́ ojú-ìwòye ẹni tí ó lóye *Saxophone Colossus* gẹ́gẹ́ bí ipa-ọ̀nà dípò ibi-afẹ́ — tí ó ṣe pàtàkì ṣùgbọ́n tí kò tó, tí ó dúró fún ṣùgbọ́n tí kò pé.
Fún àwọn olùgbọ́ tí ń padà sí àwo-orin náà ní ọdún àádọ́rin rẹ̀, àsọyé ni pé kí wọ́n gbọ́ ọ lọ́nà kan náà: kì í ṣe bí àwòrán àsìkò wúrà tí ó ti kọjá, ṣùgbọ́n bí ìgbàlójú ohun tí ó ṣeé ṣe ní ọ̀sán kan ni oṣù Kẹfà 1956, nígbà tí akọrin ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún [25] kan, tí gbogbo nǹkan ṣì wà níwájú rẹ̀, jókòó, tí ó sì kọrin pẹ̀lú gbogbo ohun tí ó ti ní tẹ́lẹ̀.
Igbesi-aye Rollins ati awo-orin yii nkọni pe ohun kii ṣe wiwa ni ẹẹkan ṣugbọn a tun n gba a padà nigbagbogbo — lori awọn afara, ninu awọn yara ofo, laarin awọn aafo laarin awọn igbasilẹ. *Saxophone Colossus* ṣe akọsilẹ akoko kan ti o ṣe kedere ti ilana ti ko ni opin yẹn.
Pín
Wọlé láti darapọ̀ nínú ìjíròrò. Wọlé
Kò sí ọ̀rọ̀ sílẹ̀. Jẹ́ àkọ́kọ́ láti pín èrò.
